شماره پشتیبانی: 22701609-021 داخلی 13 و 18
slide
رونمایی کتاب ارتباط نهج البلاغه با قرآن
slide
انتشارات بنیاد نهج البلاغه
Prev
Next
سبد خرید

تماس با ما

تهران، شمیران، میدان قدس، ابتدای خیابان شریعتی، کوچه شهید بهمن محمودی، کوچه اسکوئی، پلاک3 تلفن: 22720128 info@nahjolbalaghe.ir

پیوندها
نماد الکترونیک

شیخ محمد عبده

abdo

شیخ محمد عبده از رهبران دینی و منادی وحدت، اصلاح و بازگشت به قرآن‌کریم، در کشور مصر، قریة شنْسرا، دیده به‌جهان گشود. خواندن و نوشتن را نزد پدر آموخت و در سن سیزده‌سالگی موفق به حفظ قرآن‌کریم شد. سپس برای فراگیری علوم اسلامی به «جامع احمدی» در شهر طنطلا پیوست.

شیخ محمد عبده در محرم سال ۱۲۸۷ هجری با مصلح بزرگ جهان اسلام «سیدجمال‌الدین اسدابادی» آشنا و شیفتة او گشت. سیدجمال او را با علوم روز دنیا، آثار علمی اروپا، ریاضیات و فلسفه آشنا کرد و دیدی وسیع‌تر را به روی او گشود. شیخ محمد عبده از سیدجمال به‌عنوان پیر، مرشد و مراد خویش یاد می‌کند. آن‌دو گرچه در فکر نجات ملت‌ها از چنگال استعمار بودند، ولی روش‌های آنان با هم تفاوت می‌کرد. سیدجمال‌الدین معتقد به اقدام انقلابی بود و عبده تدریج را در این کار مورد نظر داشت.

شیخ محمد عبده در ادامه فعالیت‌های خود، تحت‌تأثیر سیدجمال، به انتشار مقالات و نثر روزنامه‌نگاری روی آورد. او پس از پایان تحصیلات از دانشگاه الازهر، به تعلیم علوم دینی مشغول شد. و در کنار سید جمال به تأسیس حزب الوطنی همت گماشتند و شیخ محمد عبده نفر دوم حزب قرار گرفت. مبارزات و روشنگری‌های آنان در مصر سرانجام منجر به تبعید سیدجمال و حبس سه‌سالة عبده (۱۲۹۹ق) و سپس تبعید وی از مصر گردید.

شیخ محمد عبده در این هنگام به بیروت سفر کرد و سپس به پیشنهاد سیدجمال، راهی پاریس گشت و دست به انتشار مجلة «عروة‌الوثقی» زدند. مجله عروة‌الوثقی تأثیری عمیق در بین مسلمانان گذاشت و سرانجام پس از ۸ ماه انتشار، محکوم به تعطیلی شد. در این هنگام عبده به بیروت بازگشت و به تدریس اشتغال یافت. چندی بعد (۱۳۰۶ق) به شرط عدم دخالت در امور سیاسی مجوز بازگشت به مصر را دریافت کرد و به قاهره بازگشت. او از آن پس به شغل قضا اشتغال ورزید و پس از چندی مستشار محکمة استیناف و سپس مفتی اعظم مصر گردید و تا پایان عمر بر این سمت خویش باقی‌ماند.

عبده در دانشگاه الازهر درس تفسیر می‌گفت و بعدها درس‌های او زیر عنوان «تفسیر المنار» منتشر شد. از جمله آثار او می‌توان از شرح مقامات بدیع‌الزمان همدانی؛ تفسیر سورة عصر؛ رسالة توحید؛ رسالة واردات و.. یاد کرد.

مهمترین اثر شیخ‌محمد عبده شرح مختصر و تصحیح نهج‌البلاغه است. او نخستین مصحح نهج‌البلاغه در تاریخ اسلام به شمار می‌رود.

او در مقدمة نسخة تصحیح شده‌اش بر نهج‌البلاغه می‌نویسد:

هنگام مطالعة نهج‌البلاغه …هروقت از مطالعه قسمتی به قسمت دیگر می‌پرداختم، تغییر موضوع را احساس می‌کردم. گاه خود را در برابر عالمی بزرگ از معانی بلند و موضوعات عالی می‌دیدم که با جلوه‌های عبارات آراسته، به نفوس پاک و روشن روی آورده‌است… گاه مشاهده می‌کردم که عقلی نورانی که شباهتی به مخلوقات نداشت از این مرکب الهی جدا شده و خود را با روح انسان پیوند می‌دهد،‌ سپس او را از پرده‌های طبیعت جدا ساخته و به‌سوی ملکوت اعلی بالا می‌برد.  بسیار اتفاق می‌افتاد که می دیدم حکیمی بزرگ زمامداران را مخاطب خویش قرار داده و با صدایی رساکارهای شایسته و نیک را به یاد آنان می‌آورد. …

منابع: نهج‌البلاغه، نسخه محمدعبده؛ زرکلی، خیرالدین، الاع‍لام‌ : ق‍ام‍وس‌ ت‍راج‍م‌ لاش‍ه‍ر ال‍رج‍ال‌ و ال‍ن‍س‍اآ م‍ن‌ ال‍ع‍رب‌ و ال‍م‍س‍ت‍ش‍رق‍ی‍ن‌؛ مدرس، محمدعلی، ریحانة الادب: فی تراجم المعروفین بالکنیه او اللقب…، تبریز: شفق، ۱۳۴۶؛ دائرة المعارف تشیع، ذیل عبده.